Zirkoon: Eigenschappen en kenmerken van de natuurlijke mineralen
Zirkoon is een transparante halfedelsteen die in verschillende kleuren verkrijgbaar is, van geel en groen tot de meest populaire, elektrisch blauw. Blauwe zirkoon is niet alleen een van de favorieten van verzamelaars, maar ook geschikt voor wie in december geboren is.
Blauwe zirkoon is een traditioneel kostbaar geschenk voor de vierde huwelijksverjaardag! Als alternatief kan gele zirkoon een goed alternatief zijn voor een cadeau voor de elfde huwelijksverjaardag.
Zirkoon is de edelsteen van Venus, de planeet van liefde en relaties in de astrologie. Venus heerst over de twee tekens van de dierenriem, dus zirkoon is favoriet bij Weegschaal en Stier!
Kenmerken
Zirkoon is een zirkoniumsilicaatmineraal, hoewel sommige elementen in de samenstelling kunnen veranderen en niet stabiel zijn.
Een van de unieke kenmerken van zirkoon is de frequente aanwezigheid van kleine hoeveelheden radioactieve stoffen, namelijk hafnium, uranium en thorium. Deze elementen geven zirkoon nog twee unieke eigenschappen:
- Het vermogen om zijn brekingsindex en dichtheid in de loop der tijd te veranderen.
- De mogelijkheid om de leeftijd van gesteenten en fossielen te bepalen.
Het is duidelijk dat dit een belangrijk mineraal is, maar is zirkoon een echte edelsteen?
De zirkoonfamilie van edelstenen omvat ook jasmijn (of hyacint). Vroeger werd met jasmijn gessoniet of topaas bedoeld, maar wij kennen het nu als de transparante roodbruine variant van zirkoon. Edelsteenkundigen gebruiken deze uitdrukking om te verwijzen naar zirkonen van edelsteenkwaliteit die geen jasmijn zijn.
Zirkoon krijgt een score van 7,5 op de Mohs-hardheidsschaal van mineralen, wat lager is dan kubische zirkoon.
Zijn zirkoon en zirkoon hetzelfde?
In tegenstelling tot wat vaak wordt gedacht, zijn zirkoon en zirkoon niet hetzelfde. Ten eerste is zirkonia een synthetische edelsteen gemaakt van zirkoniumoxide. Ten tweede is natuurlijke zirkoon moeilijker te verkrijgen en kostbaarder dan zirkoon. Beide stenen zijn populaire imitaties van diamant.
Naast kleurloze exemplaren komt zirkoon voor in tinten of mengsels van geel, groen, bruin, rood en blauw.
Kenmerken en eigenschappen van zirkoon
- Kleur: kleurloos, blauw, geel, rood, bruin of groen.
- Kristalstructuur: Tetragonaal
- Glans: Glasachtig tot adamantine.
- Transparantie: Transparant tot ondoorzichtig
- Brekingsindex: Dubbele breking; 1,92 tot 1,96 en 1,98 tot 2,01
- Dichtheid: 4,6-4,7
- Splitsing: Vaag bij [110] en [111]
- Breuk: Conchoïdaal tot onregelmatig
- Luminescentie: Thermoluminescentie; kathodoluminescentie; fluorescentie in sommige gevallen; mosterdgeel op LW en ZW
- Pleochroïsme: soms aanwezig; zwak; versterkt door warmtebehandeling
Wat betekent de naam zirkoon
De naam zirkoon heeft twee mogelijke oorsprongen: het Arabische zarkun, dat 'helder of donkerrood' betekent, of het oude Perzische woord zargun, dat 'gouden kleur' betekent.
Zargun leidde tot de gemmologische bijnaam 'jargon' die wordt gebruikt voor zirkonen die niet van hyacint zijn. De naam hyacint vindt zijn oorsprong in de oude Griekse mythologie.
Hyacinthus is genoemd naar Hyacinthus, een sterveling wiens schoonheid de aandacht trok van Apollo, de god van de zon en de muziek. Tijdens zijn studie bij Apollo werd Hyacinthus dodelijk verwond door een schijf die Apollo gooide. Overmand door schuldgevoel veranderde Apollo het bloed van Hyacint in een hyacintbloem.
Veel geleerden geloven dat de hyacintenmythe symbool staat voor dood en wedergeboorte. Wij kunnen de betekenis van de hyacint-cirkel edelsteen dan ook interpreteren als een cyclus van wedergeboorte in de natuur, zoals blijkt uit de aardetinten van de steen.
In de oude Indiase mythologie had de heilige wonderboom Kalpa, of Kalpavriksha, groene zirkoonbladeren. In verschillende Indiase religies verleent de Kalpa-boom wensen en helpt hij mensen spirituele verlichting te bereiken.
In de moderne tijd hebben de verschillende kleuren zirkoon een bepaalde symboliek. Goudgele zirkoon wordt vaak de "steen van voorspoed" genoemd, terwijl rode zirkoon boze geesten zou afweren. De betekenis van witte zirkoon wordt meestal geassocieerd met zuiverheid en trouw.
Chakra healing
De chakra's zijn de zeven energiecentra in het lichaam die het welzijn en de mentale, spirituele en emotionele harmonie helpen regelen. Omdat zirkoon alle kleuren van de chakra's heeft, gebruiken chakrahealers deze steen om alle chakra's uit te lijnen. Je kunt elke kleur gebruiken voor de juiste chakra voor gerichte healing:
- Rode of bruine zirkoon: Wortelchakra
- Oranje zirkoon: sacraal chakra
- Gele zirkoon: Zonnevlechtchakra
- Groene zirkoon: hartchakra
- Blauwe zirkoon: Keelchakra
- Paarse zirkoon: Derde oog chakra
- Kleurloze zirkoon: Kroonchakra
Edelsteeneigenschappen
Edelsteendeskundigen bepalen de waarde van een edelsteen aan de hand van zijn specifieke eigenschappen. In het geval van zirkoon zijn kleur, slijpsel, helderheid, afwerking en karaatgewicht belangrijke factoren.
Kleur
De kleur van de zirkoon varieert van kleurloos, diamantachtig, tot aards bruin en rood, tot elektrisch groen en blauw.
Wat is de zeldzaamste kleur van zirkoon?
De zeldzaamste kleur van zirkoon is blauw, waardoor deze kleur het populairst is bij kopers: volgens juweliers is ongeveer 80% van de verkochte zirkonen blauw.
Het unieke van de kleur van zirkoon ligt in zijn absorptiespectrum. Met behulp van een spectroscoop zijn bijna alle kleuren van de regenboog in zirkoon te zien.
Hoge zirkoon en lage zirkoon
Hoge zirkonen zijn stenen die geen veranderingen hebben ondergaan als gevolg van zelfstraling. Lage (of metamictische) zirkoon is bestraald door een proces dat metamictisatie wordt genoemd.
Zowel hoge als lage zirkonen bevatten radioactieve elementen, maar lage zirkonen zijn gedurende duizenden jaren blootgesteld aan radioactief verval, waardoor de steen uiteindelijk amorf kan worden. Hoge zirkonen zijn jonger dan lage zirkonen, dus het verval heeft nog niet plaatsgevonden.
Lage zirkonen zijn troebel met bruingroene, geelgroene of oranje tinten. Alle andere zirkoonkleuren zijn hoog of gemiddeld. Bovendien heeft hoge zirkoon een hogere brekingsindex, dichtheid en hardheid dan lage zirkoon.
Facetteren
Zirkoon kan al dan niet gefacetteerd zijn. De meest voorkomende soorten zirkoonslijpingen zijn rond en ovaal, waardoor het vuur van de zirkoon het best tot zijn recht komt. Trapsgewijze en gemengde slijpvormen komen ook vaak voor.
Zirkoon wordt niet vaak in cabochons geslepen, met uitzondering van die met het "kattenoog"-effect.
Doorzichtigheid
De helderheid van een edelsteen hangt af van de hoeveelheid zichtbare insluitsels in de steen. Op de helderheidsschaal van gekleurde edelstenen is zirkoon van type II (meestal ingesloten, maar in exemplaren van hoge kwaliteit is hij helder voor het oog).
De meeste ingesloten zirkonen met een troebel uiterlijk zijn onbehandeld. Tegenwoordig is geslepen zirkoon bijna altijd helder, d.w.z. zonder insluitsels die met het blote oog zichtbaar zijn.
Hoewel insluitsels de waarde van zirkoon vaak verminderen, kunnen langwerpige parallelle insluitsels een chatoyant effect creëren, ook wel 'kattenoog'-effect genoemd.
Verwerking
Het bewerken van zirkonen is gebruikelijk, zo niet routineus, vooral de warmtebehandeling. Blauwe zirkonen krijgen bijna altijd een warmtebehandeling, omdat ze meestal een natuurlijke bruine kleur hebben. Warmtebehandeling levert ook gele of kleurloze zirkonen op.
Omdat warmtebehandeling bij zirkoon gebruikelijk is, heeft het niet zoveel invloed op de waarde van de steen als bij een natuurlijke edelsteen zoals saffier.
Karaatgewicht
Zirkoon heeft verschillende afmetingen, afhankelijk van de kleur van de steen. Rode en paarse zirkonen zijn meestal het kleinst, terwijl gele en oranje zirkonen tot 5 karaat kunnen wegen. Blauwe en groene zirkonen hebben het grootste bereik, van 1 tot 10 karaat.
Naarmate de grootte van een zirkoon toeneemt, neemt de kwaliteit ervan af. Voor de Tweede Wereldoorlog werd blauwe zirkoon verkocht voor 15 tot 25 karaat, maar na verloop van tijd werd het aanbod schaars.
Geschiedenis van zirkoon
Zirkoon wordt historisch gezien beschouwd als de oudste edelsteen ter wereld. Dat wisten we echter pas in 2014, toen een in West-Australië gevonden zirkoon ongeveer 4,4 miljard jaar oud bleek te zijn.
Om de leeftijd van zirkoon in perspectief te plaatsen, suggereren wetenschappers dat de maan ongeveer 4,5 miljard jaar geleden werd gevormd. Zirkoon heeft echter een eigen rijke geschiedenis!
De vroegste vermeldingen van zirkoon zijn te vinden in oude religieuze teksten. In de Bijbel wordt zirkoon genoemd als een van de twaalf edelstenen op het borstschild van Aaron, het borstschild dat werd gedragen door de hogepriesters van Israël.
In oude religieuze geschriften in India wordt zirkoon genoemd in verband met de Kalpavriksha, of Kalpa-boom, de goddelijke boom van wensvervulling in het hindoeïsme, boeddhisme en jaïnisme. Volgens oude hindoe-dichters had de boom groene zirkoonbladeren en andere kristalachtige eigenschappen zoals gouden wortels en parelmoeren bloemen.
Naast zijn religieuze connotaties begon men in Italië en Griekenland al in de 6e eeuw zirkoon te gebruiken. Tijdens de Middeleeuwen was zirkoon populair vanwege zijn metafysische eigenschappen, waaronder het afweren van kwaad, het genezen van slapeloosheid en het aantrekken van succes.
Tegen het einde van de Middeleeuwen begon de kunst van het slijpen van edelstenen zich te ontwikkelen en werd de witte zirkoon uit Frankrijk in heel Europa een populaire vervanger van diamant.
In 1789 ontdekte de Duitse scheikundige Martin Heinrich Klaproth een nieuw element zirkonium in een monster van zirkoon. Klaproths onderzoek startte een golf van wetenschappelijke ontdekkingen die uiteindelijk leidde tot het gebruik van zirkoon in keramiek, metaalgieten en zelfs luchtzuiveraars!
Tegen de jaren 1800 had zirkoon aan populariteit gewonnen in Victoriaanse juwelen. Blauwe zirkonen sierden Engelse landhuizen, terwijl troebele donkere zirkonen populair werden in rouwsieraden.
Oorsprong en vindplaatsen
Het is bekend dat de vorming van zirkoon duizenden jaren duurt, hoewel sommigen miljoenen jaren suggereren. Zirkoon vormt zich diep in de aardkorst bij extreme temperaturen.
Wetenschappers hebben gespeculeerd dat zirkoon werd gevormd als gevolg van vulkaanuitbarstingen of tektonische plaatverschuivingen, maar een studie uit 2014 suggereert iets anders. Onderzoekers zeggen dat er 3,5-4,5 miljard jaar geleden waarschijnlijk een botsing was met een enorme meteoriet, die de korst van het kratergebied deed smelten en lavameren vormde. De nieuw verhitte korst zou de omstandigheden hebben geschapen waarin zirkoon kon kristalliseren.
Zirkoon komt voor in stollings-, metamorfe en sedimentaire gesteenten. Bij temperaturen boven 400 graden Celsius (752 graden Fahrenheit) en voldoende sporenelementen kan rode, paarse of roze zirkoon worden gevormd.
Mijnbouwlocaties
Australië en Zuid-Afrika zijn wereldwijd de belangrijkste producenten van zirkoon: Australië produceert 27% van alle zirkoon ter wereld en Zuid-Afrika 30%.
Sri Lanka is een andere belangrijke bron van zirkoon, bekend om zijn prachtige groene zirkonen en kleurloze zirkonen, die "Mathura-diamanten" worden genoemd naar de Mathura-afzetting.
Andere landen die zirkonen produceren zijn
- Bolivia
- Brazilië
- Birma
- Cambodja
- Canada
- China
- India
- Madagaskar
- Myanmar
- Nieuw-Zeeland
- Nigeria
- Noorwegen
- Tanzania
- Thailand
- Oekraïne
- Verenigde Staten (Florida en Georgia)
- Vietnam
De prijs en waarde van een mineraal van edelsteenkwaliteit
Aangezien diamanten in de hogere prijsklasse zitten en zirkonen er sterk op lijken, kan men zich afvragen: is een zirkoonsteen duur? Hoewel zirkonen minder vaak voorkomen dan diamanten, is hun prijs aanzienlijk lager dan die van diamanten.
De prijs van een zirkoon per karaat hangt af van de kleur, de helderheid en het karaatgewicht. De meest waardevolle kleuren zijn rood, blauw en groen.
Hoogwaardige blauwe zirkonen van 5-10 karaat kosten 200 tot 300 dollar per karaat, en stenen van meer dan 10 karaat kosten 300 tot 400 dollar per karaat.
Een zeldzame groene zirkoon, indien helder en helder groen, kan $250 tot $300 per karaat kosten.
Rode zirkonen zijn goedkoper met $75-$125 per karaat.
In het meer betaalbare segment is er de honingzirkoon (goudkleurig) voor $50-$100 per karaat. Als u op zoek bent naar een betaalbare diamantvervanger voor een verlovingsring, ligt de prijs van een witte zirkoon rond de $35-$50 per karaat!
Verzorging en onderhoud
Zirkonen zijn vrij duurzaam, maar insluitsels maken ze kwetsbaar voor chippen. Om afbrokkeling te voorkomen, verwijdert u een zirkoonring of ander sieraad voor elke activiteit.
Langdurige blootstelling aan fel licht, vooral zonlicht, kan de kleur doen vervagen. Warmtebehandelde zirkonen kunnen zelfs hun oorspronkelijke kleur terugkrijgen als ze aan voldoende licht worden blootgesteld, dus u kunt zirkonen het beste uit de buurt van ramen en felle lampen bewaren.
Zirkoon kan worden schoongemaakt met een zachte borstel en warm zeepwater, maar het is beter om ultrageluid en stoomreinigers te vermijden.
Conclusies
De meeste gemmologen en verzamelaars zijn goed op de hoogte van de unieke eigenschappen van zirkoon, maar deze steen wordt ondergewaardeerd in de algemene edelsteenmarkt - grotendeels omdat zijn naamgenoot ten onrechte wordt geassocieerd met kubieke zirkonia. Naast een betaalbaar alternatief voor diamant heeft zirkoon unieke eigenschappen zoals geen enkele andere algemeen gebruikte edelsteen.